Kâr Zarar Problemleri Konu Anlatım
Madem yüzde mantığını kavradık, şimdi bu işin “ticaret” kısmına, yani Kar-Zarar Problemlerine giriyoruz. Bak arkadaşım, bu konu aslında yüzde problemlerinin sokağa inmiş halidir. Terimler değişir ama mantık aynı kalır.
Önce gel, bir esnaf gibi düşünmemizi sağlayacak şu temel terimleri netleştirelim.
1. Sözlük: Esnaf Dilinde Ne Nedir?
-
Maliyet (Alış Fiyatı): Malın senin cebinden çıkan fiyatı. Her zaman baz alacağın, yani 100x diyeceğin yer burasıdır.
-
Satış Fiyatı (Etiket Fiyatı): Malı müşteriye sunduğun fiyat.
-
Kar: Satış fiyatının maliyetten yüksek olması (Satış – Maliyet).
-
Zarar: Malı aldığın fiyatın altına satman (Maliyet – Satış).
-
Iskonto: Bildiğin “indirim” demek. Satış fiyatı üzerinden yapılır.
2. Altın Kural: Her Şey Maliyet Üzerinden Döner!
Öğrencilerin en çok düştüğü hata şudur: “Karı neyin üzerinden hesaplayacağım?”
Aksi belirtilmedikçe kar da zarar da daima maliyet (alış fiyatı) üzerinden hesaplanır.
Örnek: 100 TL’ye aldığın bir maldan %20 kar etmek istiyorsan, 100’ün %20’sini hesaplar ve üstüne eklersin (100 + 20 = 120 TL).
3. “Maliyet Değişirse” Tuzağı (Fire Soruları)
Bak burası çok önemli, kulak ver: Bazen aldığın malların bir kısmı bozulur, kırılır veya kurur. Bu durumda malın birim maliyeti artırır.
Öğretmen Taktiği: Bu sorularda “Toplam Ödenen Para = Toplam Ele Geçen Mal” dengesini kur.
-
Soru tipi: Kilogramı 10 TL olan 10 kg yaş sabun kuruyunca 8 kg geliyor.
-
Çözüm: * Başta cebinden çıkan: 10 \text{ kg} \times 10 \text{ TL} = 100 \text{ TL}.
-
Son durumda elinde kalan: 8 \text{ kg}.
-
Yeni maliyet: 100 / 8 = 12.5 \text{ TL}. (Gördüğün gibi maliyet arttı!)
-
4. En Çok Karşılaşacağın 3 Kalıp
-
Karla Satış: Maliyet 100x ise, %30 karla satış fiyatı 130x olur.
-
Zararla Satış: Maliyet 100x ise, %20 zararla satış fiyatı 80x olur.
-
İndirimli Satış: Burada dikkat! İndirim genellikle etiket fiyatı üzerinden yapılır. Önce kar eklenmiş fiyatı bulur, sonra o büyük sayıdan indirim yaparsın.
Sınıf İçi Uygulama: Gel Beraber Çözelim
Soru: %20 karla 120 TL’ye satılan bir mal, %10 zararla kaç TL’ye satılırdı?
Çözüm Yolumuz:
-
Maliyeti Bul: Malın maliyeti 100x olsun. %20 kar eklersek satış fiyatı 120x olur.
-
Eşitle: 120x = 120 TL ise, x = 1 çıkar. Demek ki malın maliyeti tam olarak 100 TL’ymiş.
-
Yeni Durumu Hesapla: Şimdi bu 100 TL’lik maldan %10 zarar edelim. 100’ün %10’u 10 TL yapar.
-
Sonuç: 100 – 10 = 90 TL.
Öğretmenin “Dikkat” Notu:
Eğer bir soruda “Maliyet üzerinden %20 kar, satış üzerinden %20 indirim” deniyorsa;
-
100 \xrightarrow{\text{kar}} 120
- 120 \xrightarrow{\text{indirim}} 120 - 24 = 96Yani günün sonunda hala %4 zarardasın demektir. Esnaflıkta bu hesabı şaşıran batar, sınavda şaşıran net kaybeder!
Buraya kadar her şey net mi? Eğer “hocam ben bu ticareti çözdüm” diyorsan, bir sonraki dersimiz olan Karışım Problemlerine (hani şu meşhur tuz-su oranları) geçelim.
